Πολιτισμός της Σίφνου

Η Σίφνος είναι ένα νησί στο οποίο ο Απόλλωνας έδωσε απλόχερα το θεϊκό φως και ίσως αυτό να συνέβαλε και στην πνευματική του ανάπτυξη.

 Η Σίφνος στις τέχνες και στα γράμματα ανέδειξε εξαίρετους ποιητές, συγγραφείς, λαογράφους, δημοσιογράφους, παιδαγωγούς και νομομαθείς, καθώς επίσης και αρχιτέκτονες και έχει συμβάλλει αρκετά στην Ελλάδα. Έχει γραφεί χαρακτηριστικά ότι: "Αν στην αρχαιότητα ο πλούτος της Σίφνου μετριόταν σε χρυσό και άργυρο, τους δύο τελευταίους αιώνες μετριέται σε πνευματικό πλούτο". Ειδικότερα μεγάλος αριθμός Σιφνιών συνέβαλλε στη διοργάνωση, κοινωνική αναβάθμιση και ανάπτυξη του ελεύθερου ελληνικού κράτους: πολιτικοί, δάσκαλοι, θρησκευτικοί ηγέτες, αγωνιστές, ποιητές, δημοσιογράφοι, κορυφαίοι νομικοί, οικονομικοί παράγοντες κ.α. 

Ο Νικόλαος Χρυσόγελος ο οποίος υπήρξε καθηγητής της εν Σίφνω σχολής του ΠΑΝΑΓΙΟΥ ΤΑΦΟΥ και εν συνεχεία ανεδείχθη Μέγας Διδάσκαλος του Γένους, δίδαξε και μετέδωσε τις τέχνες και τα γράμματα σε εκατοντάδες νέους. Ανέπτυξε πολύπλευρη δραστηριότητα για τον ξεσηκωμό του νησιού και την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού. Με την έναρξη του αγώνα του 1821 σήκωσε πρώτος τη σημαία της επανάστασης στη Σίφνο. Ήταν επίτιμος αντιπρόσωπος της Σίφνου στις εθνοσυνελεύσεις. Ο Καποδίστριας προς αναγνώριση της προσφοράς του τον διορίζει Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων και προσωρινό Υπουργό Δικαιοσύνης (1829).

Η λογοτεχνική σχολή της Σίφνου είναι σήμερα μία από τις σπουδαίες τοπικές σχολές με δεκάδες εκπροσώπους, αλλά και πλήθος λαϊκών ποιητών που δικαιολογούν πως η Σίφνος χαρακτηρίστηκε ως "νησί των ποιητών", με κορυφαίους τον Αριστομένη Πρεβελέγγιο, ακαδημαϊκό και ποιητή, τον Ιωάννη Γρυπάρη, ποιητή με Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών από την Ακαδημία Αθηνών, τον Κωνσταντίνο Διαλησμά, κορυφαίο παιδαγωγό και συγγραφέα, τον Ιάκωβο Δραγάτση, παιδαγωγό και αρχαιολόγο, τον Απόστολο Μακράκη, θεολόγο και φιλόσοφο, τον Νικόλαο Δεκαβάλλα, διδάκτορα  στο Πανεπιστήμιο Αθηνών με σπουδές στη Γερμανία που συνέταξε το Μεγάλο Ιστορικό Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας, τον Κλεάνθη Τριαντάφυλλο ή Ραμπαγά, σατιρικό ποιητή, τον Νικόλαο Καμπάνη, δημοσιογράφο, τον Στέλιο Σπεράντσα, τον Θεοδόση Σπεράντσα, τον Αρίστο Καμπάνη, τον Αντώνιο Μαγγανάρη-Δεκαβάλλε, τον Αντώνη Πρόκο, τον Τίτο Πατρίκιο, το Νίκο Γ. Σταφυλοπάτη, που επιμελήθηκε την Ανθολογία Σιφνίων ποιητών και τη βραβευμένη από την Ακαδημία συλλογή λαϊκών τραγουδιών και καλάντων, το θεατρικό συγγραφέα Μανόλη Κορρέ, το λαογράφο Μάνο Φιλλιπάκη, τη Βαρβάρα Φιλιππάκη, τον Σίμο Συμεωνίδη, τον Αρχιμανδρίτη Φιλάρετο Βιτάλη, το μεγάλο φωτογράφο Ευάγγελο Παντάζογλου, το λαογράφο Αντώνη Τρούλλο, το συγγραφέα Νίκο Σταυριανό κ.α.