Εκκλησίες & Μοναστήρια της Σίφνου 

Οι εκκλησίες είναι χώροι προορισμένοι να καλύψουν τις ανάγκες της χριστιανικής λατρείας και αποτελούν χαρακτηριστικό και αναπόσπαστο στοιχείο του ελληνικού τοπίου. Η διακόσμησή τους, ζωγραφική, ψηφιδωτή ή άλλη, αντανακλά πάντα το ορθόδοξο δόγμα ακολουθώντας συγκεκριμένα τεχνοτροπικά ρεύματα και καθιερωμένα εικονογραφικά προγράμματα. Σημαντικοί αρχιτέκτονες, κτίστες ή ζωγράφοι έχουν συμβάλλει ανά τους αιώνες στην κατασκευή και διακόσμηση των ελληνικών εκκλησιών, πολλές από τις οποίες αποτελούν πλέον διατηρητέα μνημεία.

Όπως οι εκκλησίες, έτσι και τα μοναστήρια είναι στενά συνδεδεμένα με την ιστορία και την παράδοση της Ελλάδας. Ως μοναστήρι χαρακτηρίζεται το σύνολο των οικημάτων μέσα στα οποία διαβιούν μοναχοί ή γενικότερα τα μέλη μιας θρησκευτικής κοινότητας. Οι μονές απαρτίζονται συνήθως από ένα κεντρικό ναό, παρεκκλήσια, τα κελιά των μοναχών, ξενώνες, την τράπεζα (τραπεζαρία), το μαγειρείο, τη βιβλιοθήκη κ.ά.

Ο θεσμός του μοναχισμού πρωτοεμφανίστηκε τον 4ο αι. μ.Χ. με τους αναχωρητές (ή ασκητές) και γρήγορα εξαπλώθηκε σε άλλες περιοχές της τότε βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η μεγάλη ακμή του από τον 10ο αι. μ.Χ. συνδυάστηκε με την ίδρυση πολλών μοναστηριών.

Η Σίφνος έχει πάνω από 360 εκκλησίες και μοναστήρια! Πολλές από τις εκκλησίες και τα μοναστήρια της έχουν χαρακτηριστεί ιστορικά μνημεία και έχουν τεράστιο ιστορικό και αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον!

Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ορισμένες εκκλησίες και μοναστήρια:

Το Μοναστήρι της Βρυσιανής στα Εξάμπελα, η Παναγία η Ουρανοφόρα (Γερανιοφόρα) στην Απολλωνία, οι εκκλησίες του Σταυρού και του Αγίου Σώζοντα στην Απολλωνία, το Μοναστήρι του Θεολόγου του Μουγκού στην Απολλωνία, το Μοναστήρι του Ταξιάρχη της Σκάφης στην Απολλωνία, η Παναγία η Αγγελόκτιστη στην Καταβατή, το Μοναστήρι του προφήτη Ηλία του Ψηλού, το Μοναστήρι του Χρυσοστόμου στο Κάτω Πετάλι, η Παναγία τα Γουρνιά στο Πάνω Πετάλι, ο Άγιος Αντύπας στο Πάνω Πετάλι, ο Άγιος Κωνσταντίνος στον Αρτεμώνα, η Παναγία της Άμμου, η Παναγία η Κόγχη και η Παναγία του Μπαλή στον Αρτεμώνα, το Μοναστήρι της Παναγίας Πουλάτης στην ανατολική ακτή της Σίφνου κάτω απ’τον Αρτεμώνα, η Παναγία του Βουνού πάνω απ’τον Πλατύ Γιαλό, το Μοναστήρι της Παναγίας της Χρυσοπηγής της πολιούχου της Σίφνου, το Μοναστήρι του Σταυρού στο  Φάρο, οι εκκλησίες της Παναγίας Ελεούσας, της Θεοσκέπαστης, του Αγίου Νικολάου, της Κοίμησης της Θεοτόκου, του Ιωάννη Προδρόμου, του Αγίου Στεφάνου και των Επτά Μαρτύρων στο Κάστρο, ο Άγιος Γεώργιος Αφέντης, το Μοναστήρι του Άγιου Πολύκαρπου στη Χερρόνησο, το Μοναστήρι του Αγίου Συμεών, οι Άγιοι Ανάργυροι στην Αγία Μαρίνα Καμαρών και στο δρόμο της Απολλωνίας, το Μοναστήρι της Παναγίας το Τόσο Νερό, το Μοναστήρι των Ταξιαρχών (ο Ταξιάρχης) στο Βαθύ, η εκκλησία της Παναγίας της Κιτριανής ή Κυπριανής στο νησάκι της Κιτριανής έξω από τον Πλατύ Γιαλό που χρονολογείται στα τέλη του 10^ου-11^ου αιώνα κ.ά.

Στη Μονή της Βρυσιανής η οποία κτίστηκε τον 17^ο αιώνα, στεγάζεται το Μουσείο Εκκλησιαστικής Τέχνης και στα εκθέματά του περιλαμβάνονται έντυπα παλαιών εκδόσεων, ένα ευαγγέλιο του 1796, λειψανοθήκες, εξαπτέρυγα, ιερά σκεύη, άμφια, εικόνες κ.λ.π.